Cảnh sát không viết "vô tội". Họ viết "không đủ chứng cứ"

Ngày cảnh sát công bố kết quả điều tra vụ Kim Soo Hyun, tít báo Hàn ghi "không có tội" còn tít báo nước ngoài ghi "vô tội".

Nhưng cảnh sát không viết chữ nào trong hai chữ đó. Thứ họ viết là "không có tội — do không đủ chứng cứ".

Khoảng cách giữa ba cách nói ấy không phải sắc thái. Một bên nghĩa là không công nhận rằng việc đó đã xảy ra; bên kia nghĩa là không đủ chứng cứ để khẳng định việc đó; còn chữ thứ ba chỉ tòa án mới được dùng.

Nhìn một lượt

Dòng gần như không bao giờ sống sót qua khâu đưa tin là dòng thứ tư. Cụm "không chuyển hồ sơ" thì bài nào cũng có, nhưng quyết định đó thuộc loại nào thì hiếm khi được ghi. Mà ở Hàn Quốc, quyết định không chuyển hồ sơ không phải một loại mà là bốn — và loại đầu tiên lại tách tiếp làm hai.

"Không có tội" là hai ô, và vụ này rơi vào ô dưới

Khi cảnh sát quyết định không chuyển vụ án sang viện kiểm sát, nhãn họ gắn vào đã được quy định sẵn.

Chính khác biệt giữa hai dòng đầu là thứ đã bay mất khi dịch. "Không cấu thành tội" nghiêng về phía phủ nhận sự việc; "không đủ chứng cứ" là kết luận rằng việc chứng minh chưa đạt. Cảnh sát chọn dòng dưới.

Dù vậy, trong vụ này căn cứ của kết luận ở dòng dưới khá cụ thể. Cảnh sát cho biết không thể công nhận các bản ghi âm được nộp là chứng cứ vì khả năng cắt ghép, ngụy tạo; còn Đồn cảnh sát Gangnam, phụ trách một vụ riêng, kết luận rằng đoạn KakaoTalk và tệp giọng nói từng được đưa ra tại họp báo như bằng chứng về mối quan hệ là ngụy tạo. Điều đó gần với chứng cứ được nộp không dùng làm chứng cứ được hơn là không có chứng cứ nào.

Dẫu vậy hai loại quyết định vẫn là hai ô khác nhau, và "đã được làm rõ là không đúng sự thật" không phải câu do cảnh sát viết. Những tài liệu kiểu này trở thành bài báo bằng con đường nào thì đã có bài riêng: cách đọc "nguồn tin" và "người trong cuộc" trong tin giải trí Hàn.

Nhưng đây có phải là hồi kết hay không lại tùy vào ai là người nộp đơn

Nhưng quyết định không chuyển hồ sơ không khóa vụ án lại. Hàn Quốc có thủ tục khiếu nại.

Nếu người được thông báo về quyết định đó nộp đơn khiếu nại lên trưởng đồn cảnh sát, cảnh sát phải chuyển vụ án cho kiểm sát viên không chậm trễ, và từ đó viện kiểm sát sẽ đánh giá lại. Thời hạn nộp đơn khiếu nại thì không có.

Nhưng quyền này không thuộc về tất cả những người liên quan. Bộ luật Tố tụng hình sự loại trừ rõ ràng người tố giác là bên thứ ba khỏi danh sách được khiếu nại. Người bị hại và người nộp đơn với tư cách bị hại thì được; người thứ ba đứng ra tố giác thì không.

Đọc tin Hàn một thời gian bạn sẽ thấy "đơn của người bị hại" và "tố giác của bên thứ ba" bị dùng lẫn lộn. Đúng ở điểm này thì hai khái niệm ấy không còn là một. Vụ này bắt đầu bằng đơn của phía gia đình người bị hại.

"Vô tội" chỉ gắn vào bậc thứ tư

Một vụ án hình sự ở Hàn Quốc thường leo theo cầu thang này.

"Vô tội" nằm ở bậc 4, trong một bản án tòa tuyên sau khi đã xem xét chứng cứ. Quyết định lần này ra ở bậc 2. Không có phiên tòa nào được mở và không có bản án vô tội nào được tuyên — cảnh sát kết luận vụ việc chưa tới mức phải ra tòa.

Từ đó có cách kiểm tra nhanh nhất khi đọc tin pháp lý về nghệ sĩ Hàn: đừng nhìn tội danh, hãy nhìn ai là bên công bố. Cảnh sát là bậc 1–2, viện kiểm sát là bậc 3, tòa án là bậc 4. Lần này là Đồn cảnh sát Seongdong.

Nhưng cầu thang này không phải cứ một vụ leo lần lượt từng bậc. Các thủ tục tách ra từ cùng một sự việc có thể đứng ở những bậc khác nhau cùng lúc.

Bốn thủ tục trong vụ này vẫn chưa khép lại

Hai dòng dưới kéo về hai hướng ngược nhau. Kim Soo Hyun vừa là nguyên đơn đòi 30 tỷ won ở một bên, vừa là bị đơn bị đòi khoảng 10 tỷ won ở bên kia. Tranh chấp với các nhãn hàng không xoay quanh việc ai nói đúng sự thật mà xoay quanh việc ai chịu trách nhiệm hợp đồng cho thiệt hại hình ảnh, nên kết luận hình sự không tự động chuyển sang phía này.

Một ô khép lại không có nghĩa cả vụ đã khép.

Hình ảnh phản chiếu của nó cũng nằm trên cùng cầu thang. Có những vụ tòa đã công nhận hành vi mà phiên tòa vẫn không được mở — một chuyện khác diễn ra ở bậc 4.

Vậy ở nước bạn thì sao

Khi một bài báo tiếng Hàn đi qua báo tiếng Anh rồi tới các ngôn ngữ khác, chữ nghĩa trượt đi mỗi lần một ô. "Không có tội do không đủ chứng cứ" thành "không có tội", rồi thành "cleared", rồi thành "vô tội".

Không dòng nào trong năm dòng đó có nghĩa là đã bị kết tội.

Chỉ cần một cách kiểm tra. Tìm tên cơ quan đã công bố. Cái tên đó chính là số bậc. Tội danh nghe nặng tới đâu cũng không cho biết bậc nào, còn tính từ trong tít báo thì càng không.

Và bậc đầu tiên của cầu thang này thì bạn sẽ gặp nhiều nhất ở phía fandom — thứ mà công ty quản lý thực sự bật lên khi viết "hành động pháp lý, không khoan nhượng" chính là bậc 1.

Có khiếu nại hay không thì tới giờ vẫn chưa được công bố. Nếu có, vụ án lên bậc 3 để viện kiểm sát cân nhắc lại; nếu không, nó khép ở giai đoạn cảnh sát. Đằng nào thì khi tin đó ra, tít báo nước ngoài cũng sẽ lại ghi "vô tội".

Đọc thêm

• "Không khoan nhượng" không phải câu nói cho có. Đó là một điều kiện tố tụng
• Vì sao lệnh xử phạt rút gọn không phải là tuyên vô tội
• Cách đọc "nguồn tin" và "người trong cuộc" trong tin giải trí Hàn

Nguồn tham khảo

• SBS — Kim Soo Hyun được gỡ cáo buộc vi phạm Luật Phúc lợi trẻ em: "cả bản ghi âm AI lẫn KakaoTalk đều là ngụy tạo"
• Trung tâm thông tin pháp luật quốc gia — Quy tắc điều tra của cảnh sát điều 108 (các loại quyết định không chuyển hồ sơ)
• CaseNote — Bộ luật Tố tụng hình sự điều 245-7 (quyền khiếu nại của người nộp đơn)
• My Daily — Lấy lại danh dự rồi, Kim Soo Hyun có thắng cả các vụ kiện 10 tỷ won của nhãn hàng?
• Money Today — Kim Se Ui đối mặt vụ kiện đòi 30 tỷ won bên cạnh 10 tỷ won tiền phạt hợp đồng quảng cáo