Để lấy 17,8 tỷ won, ông ta không cướp ngân hàng mà ra tranh cử

Muốn cướp ngân hàng thì phải có súng.

Nhưng cựu trùm băng đảng trong phim 「Chung cư」 của JTBC lại đi tranh cử. Số tiền ông ta nhắm tới là 17,8 tỷ won, và nó không nằm trong ngân hàng mà nằm ngay trong khu chung cư. Khán giả Hàn Quốc bật cười ngay khi nghe tiền đề này.

Họ cười không phải vì nó vô lý mà vì điều ngược lại — số tiền đó có thật ở đó.

Nhìn nhanh

Trong bảng này, chỉ dòng thứ sáu là thứ không xuất hiện trên bảng thông tin phim của bất kỳ nước nào khác. Mọi mục còn lại đều quen thuộc; riêng "quỹ sửa chữa dài hạn" không có từ tương đương sẵn có.

Đó cũng là lý do tên quốc tế thành The Apartment Job. Gắn chữ job theo nghĩa một phi vụ trong phim cướp thì ý vẫn hiểu được, nhưng thứ bị cướp thì biến mất.

Số tiền ấy có một cái tên được ghi trong luật

Quỹ sửa chữa dài hạn không phải khái niệm do biên kịch nghĩ ra. Nó nằm ở Điều 30 Luật Quản lý nhà chung cư Hàn Quốc, quy định đơn vị quản lý phải thu từ chủ sở hữu căn hộ và tích lũy khoản tiền cần cho việc thay thế, sửa chữa các hạng mục chính theo kế hoạch sửa chữa dài hạn.

Nó khác phí quản lý hằng tháng. Phí quản lý chia đều thứ đã tiêu trong tháng này, còn quỹ sửa chữa tích trữ tiền cho công việc chưa xảy ra.

Dòng cuối chính là toàn bộ tiền đề của phim. Muốn thay thang máy sau hai mươi năm thì phải gom trước hai mươi năm, nên tài khoản của khu chung cư luôn giữ một khoản chưa ai tiêu.

Nhưng thứ kỳ lạ không phải con số 17,8 tỷ mà là cách tiêu nó

Con số chỉ đơn giản là lớn. Phần thực sự mang màu Hàn Quốc nằm ở thủ tục chạm vào số tiền đó.

Theo Điều 30 khoản 4 của cùng luật này, quỹ sửa chữa chỉ được dùng sau khi đơn vị quản lý lập kế hoạch chi và ban đại diện cư dân biểu quyết thông qua. Ban đại diện ấy được lập ra thế nào thì Điều 14 nói rõ: tối thiểu bốn thành viên, gồm các đại diện từng tòa được bầu theo từng đơn vị bầu cử bằng phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.

Đó đúng là bốn nguyên tắc Hàn Quốc áp dụng khi bầu đại biểu Quốc hội. Và điều kiện cốt lõi để ra ứng cử không phải bằng cấp hay kinh nghiệm — mà là cư trú trong đơn vị bầu cử đó.

Không cần cướp ngân hàng.

Chuyển đến ở, rồi thắng cử.

Luật không bỏ ngỏ chuyện này. Khu từ 300 căn trở lên thuộc diện quản lý bắt buộc và phải công khai biên bản họp cho cư dân, Điều 27 buộc công bố chi tiết phí quản lý, Điều 29 buộc lập kế hoạch sửa chữa dài hạn. Khi chính quyền địa phương thanh tra một khu chung cư, việc sử dụng sai quỹ sửa chữa là thứ họ soi trước tiên.

Đọc ngược lại, một danh sách dài các biện pháp phòng ngừa ghi lại một danh sách dài các vụ việc. Chính vì thế tiền đề của phim không hề xa vời với khán giả Hàn.

17,8 tỷ không phải con số mà một khu chung cư trung bình tạo ra

Vậy con số đó có thực tế không? Đem đối chiếu với mức thu bình quân toàn quốc là ra câu trả lời.

Theo hệ thống thông tin quản lý nhà chung cư của Bộ Đất đai, mức quỹ sửa chữa bình quân toàn quốc vào khoảng 143 won/㎡ mỗi tháng (tháng 7/2017). Với căn 84㎡ phổ biến nhất ở Hàn Quốc, đó là khoảng 12.000 won một tháng, tức 144.000 won một năm.

Không dòng nào đọc lên thấy dễ chịu. Mức thu do quy chế quản lý của từng khu tự đặt, nên có nơi thu gấp mấy lần bình quân, và những khu sắp tái xây dựng cố tình nâng lên để gom sẵn tiền thi công. Con số 17,8 tỷ của phim lấy từ đầu kia của dải đó.

Nhưng phần được phóng đại chỉ dừng ở số tiền. Cấu trúc thì nguyên vẹn — tiền tự động tích mỗi tháng, việc tiêu do lá phiếu của những người được bầu quyết định, và thứ cần để có lá phiếu đó chỉ là việc sống ở đấy.

53,9% hộ gia đình sống trong chung cư, và chín trên mười căn nhà mới là chung cư

Cấu trúc này chạm tới bao nhiêu người cũng đo được. Trong Tổng điều tra dân số và nhà ở 2024 (tính đến 1/11), 53,9% hộ gia đình sống trong chung cư, trên tổng số 19,87 triệu căn nhà toàn quốc.

Vừa quá một nửa thì khó gọi là đại đa số. Nhưng chiều đi thì rõ ràng — trong 346.000 căn nhà hoàn thành từ tháng 1 đến tháng 10 năm đó, có 308.000 căn là chung cư, tức 89%.

Chín trên mười căn nhà mới mọc lên hôm nay là chung cư, nên tỷ lệ này còn tăng. Tức là mỗi năm lại có thêm hộ gia đình nhận hóa đơn phí quản lý chung cư.

Đường rating có vẻ liên quan. Phim mở màn 4,6%, tụt xuống 4,1% ở tập năm, rồi đạt đỉnh 6,1% ở tập mười — đứng đầu khung giờ trên mọi kênh, kể cả các đài quảng bá. 6% có nghĩa gì trong truyền hình Hàn Quốc là chuyện cần xem riêng, nhưng một đường đi lên đều đặn qua từng tuần nghĩa là truyền miệng đã lan.

Nói thêm, độ dài 12 tập không còn là ngắn theo chuẩn Hàn Quốc nữa. Câu "16 tập là chuẩn" đã bị chính số liệu vượt qua.

Người thuê nhà đã đóng quỹ sửa chữa sẽ được lấy lại khi chuyển đi

Nếu bạn thuê nhà ở Hàn Quốc, bài này vừa có một công dụng dùng được ngay.

Bên chịu trách nhiệm pháp lý với quỹ sửa chữa dài hạn là chủ sở hữu. Nhưng trên thực tế nó thường được in trên hóa đơn phí quản lý hằng tháng và thu của người đang ở. Theo Điều 31 khoản 8 Nghị định thi hành, người thuê đã đóng khoản này có thể quyết toán lại với chủ nhà khi chuyển đi.

Khoảng 12.000 won mỗi tháng trên hợp đồng hai năm là chừng 290.000 won. Đó là khoản tiền người không biết hỏi sẽ bỏ lại.

Có ba việc cần làm. Tìm dòng "quỹ sửa chữa dài hạn" trên hóa đơn phí quản lý và xem mỗi tháng là bao nhiêu; xin ban quản lý giấy xác nhận số đã đóng trong thời gian thuê; rồi yêu cầu thanh toán cùng tiền đặt cọc khi quyết toán trả nhà. Tiền ký quỹ quản lý là khoản khác — nó chuyển sang người mua tiếp theo — và không nằm trong diện này.

Ở nước bạn thì sao

Ở đâu có nhiều người chung một tòa nhà thì ở đó phải gom trước tiền sửa chữa phần chung. Thứ khác nhau là thu vào lúc nào.

Cách gom tiền thì trái ngược mà điểm đến thì y hệt. Ở cả hai nước, số tiền ấy cuối cùng nằm trong tay một cơ quan do cư dân bầu ra. Nếu những tranh chấp kiểu chủ đầu tư không chịu bàn giao quỹ bảo trì cho ban quản trị mới thành lập nghe quen tai, thì bạn đã hiểu bộ phim này đang chọc vào đâu.

Với người sắp tìm nhà ở Hàn Quốc, đây là danh sách ngắn. Phí quản lý tách riêng khỏi tiền thuê trong cả hợp đồng thuê tháng lẫn jeonse, và nội dung bao gồm những gì — nước, sưởi, internet — thì mỗi khu một khác. Giới hạn số xe, chỗ đậu cho khách, vật nuôi, ngày phân loại rác đều do quy chế riêng của từng khu, và nơi viết ra những quy chế đó chính là cuộc họp trong bộ phim này.

Câu hỏi còn để ngỏ

Phim kết thúc sau mười hai tập. Hóa đơn phí quản lý thì tháng sau lại đến.

Park Hae-gang chuyển đến vì biết 17,8 tỷ won đang nằm ở đó. Những người vốn đã sống trong khu ấy có biết không? Và trong số biết, mấy người còn biết thêm rằng giá trị bám vào mặt đất chứ không bám vào tòa nhà?

Đọc thêm

• Năm ngôi nhà bị phá bỏ, giá đất đã cao hơn 44% — giá trị sau phần góp trong chung cư thực ra nằm ở đâu
• Rating 4,6% mà đứng nhất? — cách đọc con số 6,1% trong bài này
• KBS, tvN, ENA và các nền tảng OTT — JTBC nằm ở đâu trên bản đồ ấy

Nguồn

• Ten Asia — Ji Sung mỉm cười giữa khó khăn tài chính của JTBC: 「Chung cư」 dẫn đầu khung giờ
• Star News — 「Chung cư」 đạt 6,1%, cao nhất từ đầu phim
• Easy Law Korea — Kế hoạch sửa chữa dài hạn và quỹ sửa chữa
• Easy Law Korea — Quyết toán tiền ký quỹ quản lý và quỹ sửa chữa khi chuyển nhà
• Korea.kr — Tổng điều tra dân số và nhà ở 2024 (theo phương pháp đăng ký)
• Insight — Ji Sung vào vai cựu băng đảng tranh cử chủ tịch ban đại diện cư dân trong 「Chung cư」 của JTBC