Phim Hàn có "mùa hè" — và người miền Nam đọc màn hình đó khác người miền Bắc
Biên tập viên Viki chọn sáu phim tình cảm để xem mùa hè. Nhưng trong phim Hàn, mùa hè không phải phông nền mà là công cụ kể chuyện. Đọc màn hình đó thế nào từ một xứ không có bốn mùa rõ rệt.
Last Summer, một bộ phim mùa hè, được quay từ tháng 9/2024 đến tháng 2/2025 và lên sóng ngày 1/11/2025.
Lúc quay không phải mùa hè, lúc phát cũng không phải mùa hè.
Mùa trong phim Hàn không đến từ cuốn lịch. Nó được lắp ráp trên màn ảnh, và việc mà cái mùa lắp ráp ấy làm không phải trang trí. Nó là một chiếc đồng hồ. Không đọc được nó thì một nửa câu chuyện trôi qua mà bạn không hay.
Nhìn nhanh
| Phim | Kênh · Thời gian phát | Số tập | Mùa trên màn ảnh |
|---|---|---|---|
| Summer Strike (아무것도 하고 싶지 않아) | ENA · 21/11 – 27/12/2022 | 12 | hè sang đông |
| Last Summer (마지막 썸머) | KBS 2TV · 1/11 – 7/12/2025 | 12 | mùa hè (quay 9/2024 – 2/2025) |
| Be Melodramatic (멜로가 체질) | JTBC · 9/8 – 28/9/2019 | 16 | mùa hè |
| Lovely Runner (선재 업고 튀어) | tvN · 8/4 – 28/5/2024 | 16 | mùa hè (hồi tưởng thời cấp ba) |
| Twinkling Watermelon (반짝이는 워터멜론) | tvN · 25/9 – 14/11/2023 | 16 | mùa hè (hồi tưởng năm 1995) |
| Coffee Prince (커피프린스 1호점) | MBC · 2/7 – 27/8/2007 | 17 | mùa hè |
Chỉ hai trong sáu phim thực sự phát vào mùa hè. Cột hai và cột bốn không khớp nhau, và câu hỏi bảng để ngỏ mới là câu quan trọng: nếu mùa trên màn ảnh không phải ngày phát sóng cũng không phải ngày quay, thì nó là lúc nào?
Cả sáu phim đều có trên Viki, do biên tập viên của Soompi và Viki mỗi người chọn một bộ để xem vào mùa hè. Summer Strike dài 12 tập với Seolhyun và Im Si-wan, kể chuyện một phụ nữ bỏ việc và về sống ở thị trấn ven biển. Last Summer có Lee Jae-wook đóng một vai đôi là hai anh em sinh đôi, cùng Choi Sung-eun và Kim Gun-woo. Be Melodramatic theo chân ba người bạn ngoài ba mươi làm trong ngành truyền hình, còn Coffee Prince — bộ phim năm 2007 với Gong Yoo và Yoon Eun-hye — chuyển thể từ tiểu thuyết lãng mạn cùng tên và được kéo dài từ 16 lên 17 tập nhờ phản hồi tốt.
Mùa hè Hàn Quốc dài 118 ngày và vẫn đang dài thêm
Trước khi nói về màn ảnh, hãy đo mùa thật. Theo chuẩn khí hậu 30 năm gần nhất (1991–2020), mùa dài nhất ở Hàn Quốc là mùa hè, với 118 ngày.
| Chỉ số | Trước đây | Gần đây | Chênh lệch |
|---|---|---|---|
| Độ dài mùa hè | 98 ngày (1912–1940) | 118 ngày (1991–2020) | +20 ngày |
| Mùa hè bắt đầu | 11/6 | 31/5 | sớm hơn 11 ngày |
| Mùa hè kết thúc | 17/9 | 26/9 | muộn hơn 9 ngày |
| Số ngày nắng nóng gay gắt/năm | 8,3 (1973–1982) | 18,3 (2016–2025) | gấp 2,2 lần |
| Số đêm nhiệt đới/năm | 4,1 (1973–1982) | 12,2 (2016–2025) | gấp 3 lần |
Mọi đơn vị trong bảng đều là ngày. Đơn vị mà một bộ phim làm việc là cảnh quay. Chuyện 118 ngày bị nén thành mấy chục cú máy thì thống kê khí tượng không nói được.
Ngay cả mùa mưa cũng đã khó đưa vào bảng. Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc ngừng công bố ngày bắt đầu và kết thúc chính thức của jangma — mùa mưa hè — từ năm 2008, và chính thức bỏ thuật ngữ "front mưa" vào năm 2021. Mùa mưa năm 2020 kéo dài kỷ lục 54 ngày; năm 2021 và 2025 kết thúc sau khoảng hai tuần. Người Hàn cũng đã thôi coi mưa hè là thứ dự đoán được.
Nghĩ rằng phim mùa hè được quay vào mùa hè là một ngộ nhận
Last Summer bấm máy tháng 9/2024 và đóng máy tháng 2/2025. Các cảnh mùa hè được quay vào đầu thu; phần còn lại quay giữa mùa đông. Rồi phim lên sóng vào tháng 11 và 12.
Ngược lại với cảm giác thông thường, chính cách làm phim ở Hàn tạo ra khoảng lệch này. Ngành đang trộn ba kiểu: quay xong toàn bộ trước khi phát, quay trước một nửa rồi mới lên sóng, và quay gối đầu — bắt đầu trước ngày phát một hai tháng rồi quay tiếp trong suốt thời gian chiếu. Việc các nền tảng trực tuyến toàn cầu đòi phát hành đồng thời đã đẩy tỷ lệ quay trước lên cao, và kéo theo đó là khoảng cách giữa máy quay và màn ảnh.
Vậy nên mùa hè bạn thấy không phải một bản ghi về mùa hè. Nó là một tái dựng — chọn tán lá, phủ tiếng ve, thay quần áo. Chính vì thế nó lại đều đặn hơn mùa hè thật. Thứ còn lại trên màn ảnh là một mùa hè "mùa hè" hơn bất kỳ tháng Bảy nào ngoài đời.
Tiếng ve không phải âm nền, nó là một dòng phụ đề
Rút một nguyên liệu ra là thấy được cách làm.
Ve sầu malmaemi của Hàn Quốc kêu ở mức 80 đến 100 decibel. Tám mươi decibel xấp xỉ tiếng tàu điện ngầm lao vào ga. Khảo sát của Viện Tài nguyên Sinh vật Quốc gia cho thấy mật độ ve ở trung tâm Seoul cao gấp khoảng mười lần vùng nông thôn tỉnh Gyeonggi, vì nhiệt độ đô thị làm tăng cả tỷ lệ sống sót lẫn khả năng sinh sản. Ve vốn chỉ kêu khi có ánh sáng; Seoul sáng đủ về đêm nên ở đó chúng kêu cả lúc rạng sáng.
Khi tiếng ve nổi lên dưới một cảnh phim Hàn, hai thông tin đến cùng lúc — mùa là mùa hè, và thời điểm là giữa trưa. Bằng hai dòng phụ đề thông tin, mà không cần một câu thoại nào.
Những nguyên liệu khác hoạt động y hệt.
- Cơn mưa rào — ập xuống không báo trước, hai mươi phút là tạnh. Đây là chỗ hai người mắc kẹt dưới mái hiên với một chiếc ô
- Đồng phục và kỳ nghỉ hè — lý do phim thanh xuân chọn mùa hè. Dễ dựng thời gian ngoài trường lớp, và áo quần mỏng cho biết ngay đó là thập niên nào
- Quạt máy và cục nóng điều hòa — cái nóng trong nhà và hoàn cảnh của gia đình đó trong cùng một khung hình
- Biển và suối trong núi — tín hiệu nhân vật đã rời thành phố
Không phải ngẫu nhiên mà Twinkling Watermelon quay về năm 1995 và Lovely Runner quay về thời cấp ba đều lấy bối cảnh mùa hè. Kỳ nghỉ tạo ra thời gian ngoài lớp học, còn quần áo mỏng khiến niên đại hiện ra chỉ trong một cái nhìn.
Mùa đổi là một bước nhảy thời gian không có chú thích
Chức năng quan trọng nhất nằm ở cuối. Trong phim Hàn, mùa đánh dấu thời gian trôi qua.
Nếu hai người chia tay vào mùa hè và gặp lại vào mùa đông, không cần dòng chữ "sáu tháng sau" nào cả. Tán lá và áo khoác đã mang sẵn thông tin đó. Tuyết rơi nghĩa là thời gian đã trôi; hoa anh đào nở nghĩa là có thứ gì đó bắt đầu lại.
Ngữ pháp này chỉ chạy được ở nơi bốn mùa phân biệt rõ.
Cấp độ kính ngữ đánh dấu thay đổi trong quan hệ đúng như mùa đánh dấu thay đổi trong thời gian, và cả hai đều bốc hơi khỏi phụ đề — vậy tầng kính ngữ đang mất đi những gì? Khoảnh khắc kính ngữ biến mất khỏi phụ đề đặt cùng câu hỏi ấy ở phía ngôn ngữ.
Ở nước bạn thì sao
Việt Nam và phần lớn Đông Nam Á chia năm thành mùa mưa và mùa khô thay vì bốn mùa. Cây xanh quanh năm, tủ quần áo gần như không đổi. Cùng những khung hình ấy vì thế đọc ra khác đi.
| Trên màn ảnh | Ở Hàn nó có nghĩa gì | Bạn nên làm gì với nó |
|---|---|---|
| Lá rụng hoặc tuyết rơi | Đã mấy tháng trôi qua | Đừng xếp vào mục "không khí đổi rồi". Đổi mùa là một bước nhảy thời gian không chú thích |
| Tiếng ve trong nền âm thanh | Giữa trưa mùa hè — cũng là tín hiệu hồi tưởng quen thuộc | Nếu tiếng ve vào đột ngột, hãy kiểm tra xem cảnh đã lùi về quá khứ chưa |
| Hai nhân vật mắc mưa | Cơn mưa hai mươi phút là tạnh. Nó hiệu quả vì nó ngắn | Khác hẳn mưa mùa mưa ở Việt Nam, có khi mưa cả buổi chiều. Cái ngắn mới là điểm mấu chốt |
| Đồng phục mà không thấy trường | Đang nghỉ hè | Một mốc thời gian âm thầm trong năm |
| Câu thoại "mùa hè cuối cùng của chúng ta" | Mùa hè Hàn dài 118 ngày; 247 ngày còn lại không phải mùa hè | Ở xứ nóng quanh năm, nỗi tiếc ấy không tự sinh ra. Biết con số rồi thì câu thoại nặng khác đi |
| Bạn ở miền Bắc Việt Nam | Hà Nội có bốn mùa tương đối rõ, kể cả cái rét mùa đông | Cảm giác "mùa đổi" của phim Hàn dịch sang gần như nguyên vẹn — hãy dùng chính trải nghiệm giao mùa của mình |
| Bạn ở miền Nam Việt Nam | Sài Gòn chỉ có mưa và khô | Hãy neo vào cơn mưa đầu mùa và những ngày cuối mùa khô — chúng ứng với đầu hè và cuối hè ở Hàn |
Một lưu ý thực tế. Việc cả sáu phim nằm trên cùng một nền tảng thì tiện, nhưng lãnh thổ phục vụ và ngôn ngữ phụ đề khác nhau theo từng nước. Có tên trong danh sách không đồng nghĩa với việc bạn xem được ở Việt Nam bằng tiếng Việt. Riêng Viki cấp phép theo từng phim và từng khu vực.
Mùa hè đã dài thêm hai mươi ngày trong khi mùa hè trên màn ảnh vẫn ngắn. Nếu một ngày khung hình đuổi kịp khí hậu, mùa hè có còn là mùa mà ai cũng tiếc khi nó đi không?
Đọc thêm
- Ba mươi phút giữa 21:20 và 21:50 — cùng thời gian biểu ấy nhìn theo đơn vị phút
- Năm năm từ webtoon đến sóng truyền hình — thời gian biểu ở phía thượng nguồn của máy quay
- Cái tên Chuyến đi Gyeongju trỏ vào tám năm trước — quãng thời gian trước khi màn ảnh bắt đầu
- Khoảnh khắc kính ngữ biến mất khỏi phụ đề — một tầng khác cũng thoát khỏi bản dịch theo cách y hệt
Nguồn
- Kyunghyang Shinmun — cái nóng mùa hè đến sớm hơn mười ngày và kết thúc muộn hơn mười ngày so với 50 năm trước (phân tích của KMA, tiếng Hàn)
- MS TODAY — bán đảo nóng lên, mùa hè giờ kéo từ tháng 5 đến tháng 9 (tiếng Hàn)
- Wikitree — vì sao tiếng ve ở Hàn Quốc dữ dội bất thường (decibel và mật độ đô thị, tiếng Hàn)
- Soompi — biên tập viên Soompi và Viki chọn phim lãng mạn mùa hè