"Gyeongju" trong tựa phim vừa là tên thành phố vừa là tên cô con gái mất tích

Trong Chuyến đi Gyeongju, khởi chiếu ngày 26/8, chữ "Gyeongju" vừa là tên một thành phố vừa là tên cô con gái út đã mất. Đến đây thì chỉ nhìn nhan đề cũng đoán ra.

Lớp nghĩa thứ ba mới khó đoán. Gyeongju là nơi kẻ gây án đang sống.

Người mẹ và ba cô con gái không đi về phía nơi con bé đã đến. Họ đi về phía kẻ đã lấy mạng nó. Một âm tiết chở ba lớp nghĩa, và phụ đề tiếng Anh giữ lại đúng một lớp.

Nhìn nhanh

Bảng chỉ trưng ra chữ, nó không phát ra tiếng. Khán giả Hàn không đọc năm dòng này lần lượt — họ nghe chúng cùng một lúc, ngay khoảnh khắc bốn âm tiết của nhan đề được nói ra.

Về bộ phim. Chuyến đi Gyeongju là phim truyện dài thứ hai của đạo diễn Kim Mi-jo, cũng do bà viết kịch bản; phim đầu tay là Gull năm 2020. Lee Jung-eun đóng người mẹ Ok-sil; Gong Hyo-jin, Park So-dam và Lee Yeon đóng ba cô con gái Jang-ju, Young-ju và Dong-ju, cùng Byun Yo-han xuất hiện đặc biệt. Phim dài 110 phút, dán nhãn 15+, do Studio Hi-Five sản xuất và Lotte Entertainment phát hành. Tiền đề: bốn mẹ con mặc áo phông đồng phục gia đình rồi lên đường đi Gyeongju vào đúng sinh nhật cô út mất tích tên Gyeongju — chỉ có điều trong cốp xe có một người lạ. Chuyến đi là bằng chứng ngoại phạm. Mục đích là trả thù.

Khán giả Hàn Quốc là những người xem phim này sau cùng

Có một chi tiết về ngày khởi chiếu cần nói trước. Phim công chiếu lần đầu trên thế giới tại Liên hoan phim Quốc tế Hawaii, và giành giải khán giả tại Liên hoan phim Hàn Quốc Florence. Phim cũng được mời tới Liên hoan phim Quốc tế Fantasia và Liên hoan phim Hàn Quốc Barcelona.

Tức là những khán giả không biết một lớp nghĩa nào trong số này đã xem trước, và còn trao giải.

Vậy nên đừng đọc phần dưới đây theo kiểu "không biết mấy thứ này thì không hiểu phim". Phim chạy được mà không cần chúng, và điều đó đã được chứng minh. Biết chỉ làm bạn xem một bộ phim khác, chứ không quyết định bạn xem được hay không.

Lớp Gyeongju thứ ba mới là lớp biến mất mạnh nhất

Chuyện thành phố trùng tên với một con người thì phụ đề vẫn tải được kha khá. Nhân vật gọi tên con gái, nhân vật nhắc điểm đến, rồi khán giả tự ghép lại.

Lớp thứ ba thì khác. Việc kẻ gây án tình cờ sống ở Gyeongju được nói ra một lần trong thoại rồi trôi qua rất nhanh, và bỏ lỡ nó sẽ biến cả chuyến đi thành một hành động tưởng niệm — như thể gia đình đang đi thay con bé đến nơi nó chưa kịp đến.

Vấn đề là sự thật ngược lại hoàn toàn. Chuyến đi này không phải lễ tưởng niệm, nó là một cuộc áp giải, và thứ chờ ở điểm đến không phải dấu vết của con gái mà là một con người. Chính điều đó khiến những chiếc áo phông đồng phục và chiếc xe van trở nên đáng sợ thay vì ấm áp. Hình thức của một chuyến du lịch gia đình được thực hiện hoàn hảo đến mức nó thành bằng chứng ngoại phạm.

Chữ gihaeng nằm trên cùng lớp nghĩa ấy. Gihaeng không phải chuyến đi mà là bản ghi về chuyến đi. Thứ nhan đề hứa hẹn không phải một điểm đến mà một bản ghi sẽ được viết ra, còn viết gì thì đến nơi rồi mới quyết.

Bốn chị em dùng chung một âm tiết

Đặt tên các cô con gái cạnh nhau là thấy quy luật.

Cả bốn cô con gái đều kết thúc bằng -ju. Chỉ tên người mẹ nằm ngoài quy luật.

Đây là một tập quán đặt tên của người Hàn. Theo truyền thống, hangnyeolja — chữ đệm theo thế hệ — được chia sẻ giữa tất cả người cùng đời trong họ. Ngày nay tập quán đã lỏng hơn, nhưng việc anh chị em ruột dùng chung một chữ vẫn rất phổ biến.

Tập quán ấy làm một việc rất cụ thể ở đây. Khán giả Hàn biết ngay từ lúc nghe các cái tên rằng cô út Gyeongju thuộc cùng một bộ với ba người chị. Tín hiệu rằng chữ "Gyeongju" trong nhan đề không chỉ là thành phố mà còn là một người con của nhà này đã được cài sẵn trong chính cái tên.

Tuy nhiên sang chữ Latinh thì tín hiệu đó tắt gần hết. Đặt Jang-ju, Young-ju, Dong-ju và Gyeong-ju cạnh nhau, không gì cho bạn biết -ju là quy luật hay trùng hợp. Tên gọi và cách xưng hô chở thông tin quan hệ xuyên suốt tiếng Hàn, và tầng đó vận hành ra sao thì chữ sikgu mà người Hàn dùng để gọi gia đình mổ xẻ kỹ hơn.

'Chuyến đi học tập' là chiếc áo quá rộng cho từ tiếng Hàn

Suhak yeohaeng, chữ nằm trong tiền đề phim, là một từ nữa mất trọng lượng khi dịch. Dịch thành "school trip", nó lẫn với một chuyến du lịch gia đình hay một buổi dã ngoại.

Đó là sự kiện chính thức của nhà trường, đưa nguyên một khối lớp đi xa vài ngày. Chế độ này du nhập từ thời thuộc địa Nhật, và ngày nay thường diễn ra vào lớp 6 tiểu học, lớp 2 trung học cơ sở và lớp 2 trung học phổ thông, phần lớn vào giữa hoặc cuối tháng 5 và tháng 10. Gần như người Hàn nào cũng từng đi, và nó nằm trong số ký ức tiêu biểu nhất của đời học sinh.

Điểm đến kinh điển là Gyeongju, và lý do rất dễ hiểu sai. Không phải vì Gyeongju có nhiều di tích, mà vì tất cả nằm trong cùng một chỗ: Silla chưa một lần dời đô từ khi lập quốc tới lúc diệt vong, nên gần một nghìn năm xây dựng chồng lên nhau trong một thành phố. Một chuyến xe, một ngày, nhiều điểm hơn bất kỳ nơi nào khác.

Với khán giả Hàn còn một lớp nữa tự động hiện lên. Thảm họa phà Sewol năm 2014 cướp đi sinh mạng những học sinh lớp 11 đang trên đường đi suhak yeohaeng; sau đó các chuyến đi trên cả nước bị đình chỉ và chỉ trở lại dưới dạng nhỏ, phân tán. Bản thân Gyeongju cũng mất dòng khách học sinh trong nhiều năm, hứng liên tiếp Sewol năm 2014, dịch MERS năm 2015 và động đất năm 2016.

Cho nên câu "đứa trẻ không trở về từ chuyến đi của trường" ở Hàn Quốc không phải một tiền đề kịch bản. Nó chạm vào ký ức, và thứ nó tạo ra trước tiên là cảm giác về một lỗ thủng trên sự kiện an toàn, bình thường nhất mà nhà trường có thể tổ chức.

Ở nước bạn thì sao

Một lưu ý cho độc giả Việt Nam. Phim Hàn thường vào Đông Nam Á mà không qua rạp, đi thẳng lên một nền tảng, và cũng thường mở lần lượt từng nước cách nhau vài tháng. Nếu hôm nay bạn thấy một trang khẳng định biết chỗ xem, hãy kiểm tra khẳng định ấy dựa trên cái gì.

Và một điều nữa. Thành phố mà gia đình này lái xe tới chính là thành phố mà hàng nghìn học sinh Hàn Quốc từng đến bằng xe của trường. Chọn nơi đó làm điểm đến của một chuyến trả thù khó mà là ngẫu nhiên — còn phim có giải thích lựa chọn ấy hay không thì phải ngồi xem hết mới biết.

Đọc thêm

• Ba mươi phút giữa 21:20 và 21:50 — nơi giờ phát sóng được quyết định
• Mùa hè trên màn ảnh không được quay vào mùa hè — thời gian trên màn ảnh được chế tạo ra sao
• Năm năm từ webtoon đến sóng truyền hình — khoảng cách giữa hoàn thành và ra mắt
• Chữ sikgu mà người Hàn dùng để gọi gia đình — tên gọi và cách xưng hô chở quan hệ thế nào
• Khoảnh khắc kính ngữ biến mất khỏi phụ đề — một tầng khác phụ đề không giữ nổi

Nguồn

• Cine21 — hồ sơ phim Chuyến đi Gyeongju: ê-kíp, thời lượng, nhà phát hành (tiếng Hàn)
• Ten Asia — Gong Hyo-jin nói về quá trình làm phim (tiếng Hàn)
• Hankyung — Gyeongju, thành phố đăng cai APEC 2025 (tiếng Hàn)
• Thành phố Gyeongju — một triệu lượt khách quốc tế trong một năm (tiếng Hàn)
• Soompi — tin về trailer The Journey to Gyeongju