Homma là gì? Nghề chụp ảnh idol của fan Hàn

Bạn đã thấy những bức ảnh đó. Sân bay, lối vào tòa nhà, hành lang hậu trường, sân khấu. Hậu cảnh nhòe đi và chỉ khuôn mặt nét căng, như ảnh bìa tạp chí.

Phần lớn không phải do hãng tin chụp. Fan chụp. Và người fan đó kiếm tiền từ chính những bức ảnh ấy.

Nhìn nhanh

Các con số giá vốn và giá bán trên lấy từ bài báo Hàn năm 2019. Giá in và giá bán đều đã đổi. Cái không đổi là cấu trúc — đặt số lượng nhỏ thì giá vốn gần bằng giá bán, và lãi chỉ xuất hiện khi vượt khoảng một trăm tấm.

Bắt đầu từ chữ homma

Ở Hàn Quốc người ta gọi họ là homma (홈마), viết tắt của home master, tức homepage master. Thời trang cá nhân và fansite còn là trung tâm của fandom, từ này chỉ người quản lý trang của một nghệ sĩ.

Nghĩa đã dịch chuyển. Tiêu chí bây giờ không phải có quản lý trang hay không, mà là có tự đi chụp nghệ sĩ và cung cấp ảnh hay không. Trong fandom họ cũng được gọi tắt là master.

Có hai từ lân cận rất dễ nhầm.

Fandom phân biệt homma với sasaeng rất rõ. Nhưng trên thực tế ranh giới không phải lúc nào cũng sạch, và phần sau của bài này nói đúng về chỗ nối đó.

Vì sao ống kính phải to đến vậy

Nhận ra homma không khó. Phân biệt bằng cỡ ống kính.

Lý do đơn giản: ở sân bay hay ở sân khấu, không thể lại gần. Mặt phải còn nét khi chụp từ xa, và một người đang di chuyển trong không gian trong nhà thiếu sáng vẫn phải ra ảnh không rung. Chỉ ống tele khẩu lớn làm được cả hai, và ống tele khẩu lớn thì đắt.

Một homma mới vào nghề mua thân máy cao cấp, ống tele và phần mềm hậu kỳ trước tiên. Với một sở thích thì đó không phải chi phí khởi đầu nhỏ — nghĩa là động cơ thu hồi vốn có sẵn từ ngày đầu.

Bài toán lãi của một tấm slogan

Đây là chỗ khiến văn hóa này khác thường. Homma không chỉ phát ảnh miễn phí. Họ sản xuất merch và bán.

Bảng này nói đúng một điều: số lượng chính là toàn bộ mô hình kinh doanh. Chín tấm slogan để lại 500 won. Một trăm tấm để lại 1,11 triệu won, vì giá vốn rơi xuống dưới một nửa. Nên quy mô của một homma gần như trùng với lượng người theo dõi — bán được bao nhiêu tấm chính là tỷ suất lợi nhuận.

Những homma có tên tuổi được đưa tin là kiếm hàng chục triệu won mỗi năm. Một tờ báo mô tả họ đã chuyển thành dạng doanh nghiệp, tự sản xuất và tự bán dòng sản phẩm riêng.

Vì sao slogan bán chạy nhất

Món quay vòng nhanh nhất trong danh sách là slogan — tấm vải dài mà khán giả quàng cổ hoặc giơ lên ở concert và fan meeting.

Ba lý do.

• Mỗi lần là mua mới. Lightstick dùng được vài năm; slogan thì mỗi lần comeback, mỗi tour lại có mẫu mới
• Không có thì bị lộ. Trong một khán phòng mà phần lớn ghế đều cầm cùng một tấm vải, đôi tay trống trơn rất nổi
• Rẻ. So với giá vé, 18.000 won gần như là sai số làm tròn

Nếu lightstick là merch chính thức do công ty quản lý bán, thì slogan là merch không chính thức do fan bán cho fan. Hai thị trường chồng lên nhau trong cùng một khán phòng, và không ai đếm thị trường thứ hai. Biên lợi nhuận của phía chính thức được tính trong chiếc lightstick 40.000 won tốn bao nhiêu để làm ra.

Ba vấn đề chưa giải

Nhưng không phải chỉ toàn chuyện đẹp. Ba vấn đề đã được nêu ở Hàn Quốc suốt nhiều năm.

Quyền hình ảnh. Quyền hình ảnh của nghệ sĩ thường thuộc về công ty quản lý, và homma không trả đồng nào cho việc sử dụng. Họ chụp mà không có sự đồng ý rồi biến ảnh thành hàng hóa. Nhưng công ty quản lý hiếm khi ra tay — vì ảnh do homma tạo ra làm tăng độ phủ của chính nghệ sĩ đó. Lợi ích không xung đột trực diện, nên chuyện này không được giải quyết.

Thuế. Bề ngoài là mua bán giữa cá nhân, bản chất là kinh doanh. Quy mô lớn dần mà không đăng ký kinh doanh, không kê khai, và ý kiến cho rằng khoản này nằm trong vùng mù về thuế đã được nêu nhiều lần.

Đời tư. Một phát biểu từ trong ngành mô tả bản chất vấn đề rõ hơn mọi lời tóm tắt.

"Quyền hình ảnh thì thôi đi — có show ở nước ngoài, một số homma tự bỏ tiền mua vé hạng thương gia ngồi ngay cạnh nghệ sĩ và chụp suốt chuyến bay. Chuyện khó xử như vậy không chỉ một hai lần."

Đặt cạnh chuyện thời trang sân bay thì bức tranh khép lại. Công ty quản lý khuyến khích khoảnh khắc chụp hình, ngôi sao mặc đồ tài trợ đi qua cổng rồi lên máy bay thay lại đồ của mình. Nhưng nếu ghế bên cạnh có một chiếc máy ảnh thì đoạn thay đồ đó cũng biến mất.

Mua một chiếc ghế thì không phạm luật. Chính vì thế mà rất khó xử lý.

Đã lan tới lễ hội đại học

Vài năm gần đây chuyện này vượt khỏi sân bay và sân khấu. Khi idol bắt đầu diễn ở lễ hội các trường đại học Hàn Quốc, khuôn viên trường thành điểm chụp mới.

Tháng 5/2024, tại lễ hội một trường đại học ở Incheon, các homma bị nhắc ngừng chụp đã phản ứng bằng cách đăng thẳng ảnh mặt của sinh viên đã tranh cãi với họ lên mạng xã hội. Người là chủ nhà của lễ hội mất quyền hình ảnh ngay trong trường mình.

Các trường bắt đầu đối phó bằng giới hạn số người. Cơ sở khoa học xã hội và nhân văn của Đại học Sungkyunkwan giới hạn khách bên ngoài vào lễ hội ở 2.000 người. Cách duy nhất để tách người đến xem sân khấu và người đến bán sân khấu là chặn ngay ở cổng.

Ở nước bạn thì sao

Homma đứng ở một vị trí mập mờ trong fandom Hàn. Họ tạo ra phần lớn kho ảnh mà fandom tiêu thụ, và độ phủ của nghệ sĩ tăng lên nhờ đó. Đồng thời họ liên tục giẫm lên lằn ranh giữa quyền hình ảnh và đời tư.

Cấu trúc này là bản thu nhỏ của ngành K-pop. Album, photocard, lightstick đều đứng ở đúng chỗ ấy. Trong fandom, tình cảm và buôn bán được làm bằng cùng một bàn tay.

Đọc thêm

• Một tấm giấy giá 3 triệu won — chuyện xảy ra sau khi ảnh của homma thành tấm thẻ
• 52,7% lý do mua album không phải vì âm nhạc — món hàng người ta mua để săn tấm thẻ đó
• Vì sao mọi thương hiệu trong ảnh sân bay đều đã được chú thích sẵn — mặt còn lại của khoảnh khắc mà homma chụp

Nguồn

• Money Today — homma kiếm bằng lương tập đoàn nhờ đi theo idol (tiếng Hàn)
• Sisaweek — homma thực sự kiếm được bao nhiêu (tiếng Hàn)
• Munhwa Ilbo — máy ảnh ống tele đã tràn vào cả lễ hội đại học (tiếng Hàn)
• CFE — homma kiếm tiền trong thị trường idol bằng cách nào (tiếng Hàn)